Straż Graniczna Komenda Główna Straży Granicznej Priorytety Współpracy Międzynarodowej Straży Granicznej - Współpraca -

Nawigacja

Współpraca

Priorytety Współpracy Międzynarodowej Straży Granicznej

Autor:
27.11.2009

Rozwinięta współpraca międzynarodowa jest jednym z podstawowych elementów przesądzających o skuteczności działania służb granicznych, stąd też Straż Graniczna przywiązuje dużą wagę do jej doskonalenia.

 
Współpraca międzynarodowa zajmuje także istotne miejsce w koncepcji zintegrowanego zarządzania granicami przyjętej w Unii Europejskiej, której założenia stosowane są w praktyce przez Straż Graniczną (Konkluzje z posiedzenia Rady Spraw Wewnętrznych i Sprawiedliwości UE z dn. 4-5 grudnia 2006 r.).


1. Współpraca z państwami sąsiednimi

Bieżąca współpraca Straży Granicznej ze służbami granicznymi państw sąsiednich jest nieodzownym wymogiem ochrony granicy i ma trudne do przecenienia znaczenie dla przeciwdziałania i zwalczania przestępczości. Współdziałanie to realizowane jest na wszystkich szczeblach dowodzenia i przybiera także formy zinstytucjonalizowane.


1.1 Straż Graniczna prowadzi intensywną dwustronną współpracę z krajami sąsiednimi Unii Europejskiej (na granicy wewnętrznej) w formie:

  • - wspólnych centrów współpracy policyjno-granicznej na granicach, działających w systemie całodobowym, których głównym zadaniem jest: gromadzenie i wymiana informacji istotnych do zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz wykrywanie przestępczości na terenach przygranicznych, w tym korzystanie z dostępnych baz danych; udzielanie pomocy w nawiązywaniu kontaktów pomiędzy właściwymi organami Stron; pośredniczenie w przekazywaniu informacji o prowadzonych  pościgach transgranicznych,
  • - wspólnych patroli obszarów przygranicznych,
  • - wspólnych działań operacyjno-śledczych, m.in. .poprzez tworzenie wspólnych grup do realizacji wytypowanych spraw,
  • - pościgu transgranicznego i obserwacji transgranicznej,
  • - regularnej wymiany informacji i spotkań na poszczególnych szczeblach dowodzenia, w tym tworzenia wspólnych raportów dotyczących przestępczości i bezpieczeństwa obszarów przygranicznych,
  • - wspólnych szkoleń, ćwiczeń oraz wymiany doświadczeń i najlepszych praktyk, planowania współpracy i zawierania szczegółowych porozumień w tym zakresie.


Funkcjonariusze Straży Granicznej mogą zostać delegowani do wykonywania obowiązków służbowych na terytorium innego państwa członkowskiego UE w formie wspólnych patroli i innego rodzaju wspólnych operacji służących bezpieczeństwu publicznemu oraz zapobieganiu przestępczości i wsparciu w związku z imprezami masowymi lub klęskami żywiołowymi.


Straż Graniczna współpracuje ze służbami państw sąsiednich w trakcie organizacji i przebiegu masowych imprez międzynarodowych.

 

1.2 W relacjach z sąsiednimi państwami granicznymi na granicy zewnętrznej UE (Ukraina, Białoruś i Rosja) Straż Graniczna rozwija współdziałanie starając się wdrażać nowoczesne formy współpracy. W przypadku każdego z tych krajów odbywają się spotkania na szczeblu szefów służb oraz regularne spotkania w ramach instytucji pełnomocników granicznych służące ocenie współdziałania i planowania współpracy.

Zaawansowane formy współdziałania realizowane są na granicy z Ukrainą. Działają tu dwa punkty konsultacyjne, dzięki którym możliwa jest szybka wymiana informacji dotyczących zdarzeń granicznych. Prowadzone są także wspólne patrole. Przyjmowane są roczne plany współdziałania. Wprowadzono zaawansowane formy wymiany informacji statystycznych i analitycznych, rozwijana jest współpraca operacyjno-śledcza i współpraca szkoleniowa, która służy również wsparciu transformacji Państwowej Służby Granicznej Ukrainy w nowoczesną formację graniczną. 

We współpracy ze Stroną rosyjską przyjmowane są również roczne plany współdziałania. Prowadzona jest wymiana informacji, wspólne operacje/ćwiczenia i współpraca w zakresie właściwości pionów operacyjno-śledczych służb. .

 

1.3 Współdziałanie za pośrednictwem oficerów łącznikowych.

Ważnym elementem współpracy zarówno z państwami sąsiednimi, jak również innymi państwami UE i państwami trzecimi jest wykorzystanie pośrednictwa oficerów łącznikowych. Współpraca ta realizowana jest poprzez sieć oficerów łącznikowych Straży Granicznej i Policji działających przy polskich placówkach dyplomatycznych za granicą oraz sieć oficerów łącznikowych organów ścigania innych państw akredytowanych przy placówkach dyplomatycznych w Polsce. Współpraca prowadzona jest m in. w zakresie zwalczania procederu nielegalnej migracji, handlu ludźmi, fałszerstw dokumentów, przemytu środków odurzających i substancji psychotropowych oraz towarów akcyzowych. Straż Graniczna posiada swoich własnych oficerów łącznikowych w Moskwie, Kijowie i Berlinie oraz w Hadze przy Europolu i reprezentanta przy Stałym Przedstawicielstwie RP przy UE w Brukseli. W kraju Straż Graniczna blisko współpracuje z oficerami łącznikowymi państw sąsiednich, a ponadto z wieloma oficerami z innych krajów m.in.: Niemiec, USA, Wielkiej Brytanii, Francji, Rumunii oraz innych państw UE i państw trzecich.


2. Współdziałanie na forum UE – współpraca w ramach działań agencji Frontex i innych gremiów UE

Bardzo istotnym obszarem współdziałania Straży Granicznej na forum międzynarodowym jest współpraca w ramach instytucji i gremiów UE. Tutaj wypracowywane są projekty regulacji dotyczących rozwiązań prawno-organizacyjnych w zakresie kontroli granic w UE. To także tutaj państwa członkowskie uzyskują istotne praktyczne wsparcie w zakresie przeciwdziałania i zwalczania przestępczości granicznej. Jest to również miejsce intensywnej wymiany informacji, doświadczeń i najlepszych praktyk. Stale też rozszerza się zakres współdziałania. Wszystkie to stanowi wartość dodaną do wysiłków poszczególnych służb granicznych i policyjnych w sytuacji swobodnego przepływu osób i towarów przez granice wewnętrzne. Polska Straż Graniczna ochraniająca jedną z najdłuższych zewnętrznych granic  lądowych UE w szczególny sposób docenia znaczenie tej współpracy i wnosi do niej swój wkład na różnych polach.


2.1 Straż Graniczna bierze aktywny udział w działaniach podejmowanych przez Europejską Agencję Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej – Frontex – włączając w to: uczestnictwo we wspólnych operacjach na granicach, szczególnie w rejonach Europy narażonych na wzmożoną nielegalną migrację, w tym w działaniach Europejskich Zespołów Straży Granicznej (EBGT), dostarczanie sprzętu w ramach Puli Wyposażenia Technicznego (TEP), wymianę informacji i analiz ryzyka, udział w warsztatach i różnego rodzaju szkoleniach, a także uczestnictwo we wspólnych operacjach służących readmisji cudzoziemców i związanych z nimi działaniach.


W ramach działań Frontexu utworzono platformę skupiającą analityków ze służb granicznych/policyjnych Państw Członkowskich UE (FRAN). Ich współpraca obejmuje przede wszystkim bieżącą wymianę informacji i analiz nt. zdarzeń oraz zagrożeń dotyczących zjawiska nielegalnej migracji, za pośrednictwem bezpiecznej sieci informowania, tj. ICONet.


Corocznie Straż Graniczna bierze udział we wzrastającej liczbie wspólnych operacji Agencji Frontex na granicach lądowych, morskich i powietrznych państw członkowskich UE wysyłając swoich funkcjonariuszy, jak również sprzęt (głównie obserwacyjny i lotniczy). Operacje służą zarówno bieżącemu wsparciu w kontroli granic na odcinkach szczególnie zagrożonych (zwłaszcza w obszarze Morza Śródziemnego), zwalczaniu przestępczości granicznej, jak również prewencji, doskonaleniu współdziałania i wymianie najlepszych praktyk. Straż Graniczna przyjmuje także funkcjonariuszy-ekspertów innych państw UE w Polsce. Na polskim odcinku zewnętrznej granicy UE w przejściach granicznych działa 6 tzw. Focal Points, czyli punktów pełnienia okresowych misji doradczych przez ekspertów ds. dokumentów ze służb granicznych innych państw UE.

Współpraca z Agencją Frontex, a także współkształtowanie rozwoju Agencji ma bardzo istotne znaczenie dla polskiej Straży Granicznej z uwagi na ochronę szczególnie długiego odcinka  zewnętrznej granicy UE. 


2.2 Współpraca z Europolem prowadzona jest za pośrednictwem Jednostki ds. Współpracy z Europolem Biura Międzynarodowej Współpracy Komendy Głównej Policji oraz Oficera Łącznikowego Straży Granicznej przy Europolu. Dotyczy wymiany informacji nt. osób i zorganizowanych grup przestępczych zaangażowanych w proceder nielegalnej migracji i innych rodzajów przestępczości. SG przygotowuje również wkłady do krajowego raportu na potrzeby rocznej oceny zagrożenia poważną i zorganizowaną przestępczością w Państwach Członkowskich UE (SOCTA). Ponadto SG uczestniczy w projektach analitycznych (Analitical Work Files –  AWF) Europolu dotyczących rozpoznania międzynarodowych powiązań grup zorganizowanej przestępczości transgranicznej. Straż Graniczna bierze również udział w warsztatach i szkoleniach organizowanych przez Europol.


2.3 Straż Graniczna uczestniczy w pracach grup roboczych i komitetów Rady Unii Europejskiej/Komisji Europejskiej pełniąc rolę wiodącą wśród polskich instytucji w grupach: ds. Granic,  ds. Granic/ Fałszywe Dokumenty, ds. Integracji, Migracji i Wydaleń ( komponent Wydalenia). Ponadto SG współpracuje w ramach innych grup roboczych tj m.in.: ds. Wiz, ds. Egzekwowania Prawa (LEWP), ds Schengen (w tym podgrupy ds. ewaluacji Schengen, ds. Dorobku prawnego Schengen, SIS-SIRENE i SIS-TECH), Grupy Roboczej Wysokiego Szczebla ds. Azylu i Migracji (HLWG), Grupy Roboczej ds. Azylu (AWP), Grupy Roboczej ds. wymiany informacji i ochrony danych (DAPIX), Strategicznego Komitetu ds. Migracji, Granic i Azylu (SCIFA), Stałego Komitetu Współpracy Operacyjnej w zakresie Bezpieczeństwa Wewnętrznego (COSI) oraz Rady ds. Sprawiedliwości i \Spraw Wewnętrznych (JHA). Powyższa współpraca pozwala artykułować i uwzględniać polskie stanowisko w unijnych regulacjach dotyczących szeroko rozumianej kontroli i bezpieczeństwa granic.

2.4. Misje ewaluacyjne Schengen.

Zgodnie z przepisami UE dotyczącymi przeprowadzania ewaluacji Schengen, każde państwo członkowskie jest ewaluowane co 5 lat. Celem przeprowadzania misji jest sprawdzenie, czy dane państwo, będące sygnatariuszem Układu z Schengen utrzymuje wysoki poziom bezpieczeństwa granic zewnętrznych oraz czy odpowiednio przestrzega dorobku prawnego Schengen we wszystkich pozostałych obszarach.

Według przyjętego kalendarza w 2013 r. kontynuowane są misje ewaluacyjne rozpoczęte w 2012 r. wobec państw członkowskich, które wstąpiły do Układu Schengen w 2007 r. tj.: Polski, Słowacji, Słowenii, Czech, Węgier, Malty, Litwy, Łotwy i Estonii.

W ramach realizowanych obecnie misji ewaluacyjnych ocenie podlegają następujące obszary kompetencyjne: ochrona danych osobowych, współpraca policyjna, granice morskie, granice powietrzne, granice lądowe, kwestie wizowe oraz system SIS/SIRENE.


2.5 System Informacyjny Schengen – SIS – Straż Graniczna korzysta z baz danych SIS zawierających dane osób i przedmiotów poszukiwanych, a także osób niepożądanych w państwach członkowskich UE, zarówno podczas kontroli na granicach jak i na terenie kraju. Jest to jedno z istotnych narzędzi współpracy rekompensujących zniesienie kontroli granicznych na granicach wewnętrznych UE. Straż Graniczna współpracuje w procesie dalszego rozwoju SIS (tzw. SIS II).


2.6 Projekt EUROSUR.

Przygotowywany Europejski System Nadzoru Granic - EUROSUR ma koncentrować się na wzmocnieniu nadzoru granic w walce z przestępczością transgraniczną, nielegalną migracją i ratowaniem życia na morzu. Centrum Sytuacyjne Agencji Frontex będzie odgrywać kluczową rolę w udostępnianiu informacji ważnych dla wszystkich Państw Członkowskich z punktu widzenia analizy ryzyka. Straż Graniczna współpracuje w określaniu szczegółowych rozwiązań w zakresie EUROSUR w ramach projektu pilotażowego. W Straży Granicznej funkcjonuje pilotażowe Polskie Krajowe Centrum Koordynacyjne (NCC) w ramach EUROSUR.


2.7 Pozyskiwanie środków pomocowych UE.

Straż Graniczna korzysta z pomocy materialnej innych krajów i instytucji UE/Schengen służącej wzmocnieniu zdolności w realizacji działań granicznych (obecnie m.in. Fundusz Granic Zewnętrznych UE, Norweski Mechanizm Finansowy, Europejski Fundusz Powrotów Imigrantów).Pozyskiwana pomoc służy m.in. modernizacji obiektów i wyposażenia SG, a także organizacji szkoleń i tzw. działań powrotowych wobec cudzoziemców. Projekty są kontynuowane w 2013 r. Straż Graniczna stara się o pozyskanie funduszy na realizację dalszych potrzeb w kolejnych latach.


3. Działania pomocowe na rzecz rozwoju zdolności w zakresie zarządzania granicami w państwach  spoza UE.

Jednym z priorytetowych obszarów działania SG w zakresie współpracy międzynarodowej  jest uczestnictwo w realizacji projektów na rzecz państw spoza UE. Są to działania o charakterze szkoleniowym na rzecz służb granicznych państw dążących do podnoszenia standardów w ochronie granic. Straż Graniczna działa z własnej inicjatywy bądź jest zapraszana do udziału w projektach szkoleniowych przez organizacje międzynarodowe lub inne kraje. Wykorzystywane jest wsparcie MSZ („Polska Pomoc”), Unii Europejskiej (TAIEX), organizacji międzynarodowych (m.in.  IOM, ICMPD, UNDP, OBWE) i partnerów zagranicznych (m.in. USA). Programy te adresowane są głównie do służb granicznych państw Europy Wschodniej, regionu Kaukazu, Azji Centralnej, Bałkanów Zachodnich oraz Turcji. Projekty szkoleniowe dotyczą m.in. takich dziedzin jak: przekształcenia formacji granicznej w strukturę o charakterze policyjno – imigracyjnym, wdrażanie systemu zintegrowanego zarządzania granicami, analiza ryzyka i kryminalna analiza operacyjna, czy też identyfikacja fałszywych dokumentów.

Funkcjonariusze Straży Granicznej uczestniczą również w misji doradczej UE w zakresie kontroli granic na granicy ukraińsko –mołdawskiej (EUBAM) dzieląc się dobrymi praktykami i realizując  wspólne przedsięwzięcia. Działaniom wzmacniającym kontrole granic służy także udział Straży Granicznej w misji UE - EULEX w Kosowie.


4. Współpraca dwustronna z państwami UE i spoza UE

Straż Graniczna podejmuje również współpracę dwustronną z państwami europejskimi, które nie graniczą bezpośrednio z Polską. Przybiera ona formę wymiany informacji, najlepszych praktyk, wspólnych szkoleń i ćwiczeń, co stanowi dodatkową wartość i korzystnie wpływa na poziom realizacji zadań SG.


Bliska dwustronna współpraca prowadzona jest ze służbami granicznymi państw obszaru Morza Bałtyckiego co wynika m.in. z nadzoru granicy morskiej, polskich obszarów morskich oraz transgranicznego ruchu pasażerskiego i towarowego. Obok spotkań Szefów służb realizowane są wizyty ekspertów, wspólne szkolenia, czy też wymiana funkcjonariuszy, co sprzyja dzieleniu się najlepszymi praktykami między służbami. Służby wymieniają także informacje dotyczące przestępczości transgranicznej.


Na kierunku południowym rozwijana jest współpraca z austriackimi, węgierskimi ,rumuńskimi i bułgarskimi służbami, szczególnie w zakresie wymiany informacji i zwalczania przestępczości. W ramach programów pomocowych odbywa się przekazywanie doświadczeń stronie mołdawskiej w zakresie standardów UE w kontroli granic. Podejmowane jest także współdziałanie w tym zakresie z państwami Bałkanów Zachodnich.


Straż Graniczna prowadzi współpracę z instytucjami rządowymi Stanów Zjednoczonych, która polega na wymianie doświadczeń i informacji oraz organizacji szkoleń, głównie w obszarze przeciwdziałania nielegalnej migracji, bezpieczeństwa w ruchu lotniczym i przemytu środków służących do produkcji broni masowego rażenia, pozyskując również pomoc materiałową,. Straż Graniczna dąży do dalszego rozwoju relacji, w tym do kontynuacji współdziałania w obszarze szkoleń dla państw Bałkanów Zachodnich.

5. Udział we współpracy wielostronnej 

Współpraca wielostronna, która obejmuje także państwa spoza UE jest istotną płaszczyzną współdziałania i przeciwdziałania przestępczości, a także promowania standardów UE w kontroli granic. Niżej wymieniono wybrane organizacje i inicjatywy, w których Straż Graniczna bierze udział.

Współdziałanie z Interpolem realizowana jest za pośrednictwem Krajowego Biura Łącznikowego Interpolu w Biurze Międzynarodowej Współpracy Policji KGP i polega na wymianie informacji nt. osób i zorganizowanych grup przestępczych zaangażowanych w proceder nielegalnej migracji, fałszerstw dokumentów, terroryzm i w inne rodzaje przestępczości.

Jedną z istotnych płaszczyzn współpracy wielostronnej, poza instytucjami UE, jest Konferencja Współpracy Służb Granicznych Państw Regionu Morza Bałtyckiego - BSRBCC (Baltic Sea Region Border Control Co-operation). Współpraca obejmuje wszystkie państwa leżące nad Bałtykiem oraz Norwegię. Realizowane są stałe formy współpracy, takie jak wymiana regularnych i doraźnych meldunków sytuacyjnych dotyczących przestępczości granicznej, w tym zagrożeń terrorystycznych, poprzez bezpieczny system internetowy między narodowymi punktami kontaktowymi oraz spotkania ekspertów w celu wymiany doświadczeń w różnych dziedzinach, a także wspólne ćwiczenia i operacje. Współpraca ta została uznana za wzór współdziałania służb granicznych Państw Członkowskich UE na obszarach morskich.

Współpraca w ramach systemu DSR/MSR (Daily Situation Report/Monthly Situation Report) dotyczy wymiany informacji o sytuacji migracyjnej na granicy zewnętrznej UE z Ukrainą przez służby graniczne Polski, Słowacji, Węgier i Ukrainy. System działa od 2005 r. i służy wymianie informacji statystycznych pozwalających to na bieżąco monitorować zagrożenie nielegalną migracją na odcinku granicy zewnętrznej UE z Ukrainą.


System DSR/MSR ma swoje źródło we współpracy służb granicznych państw Grupy Wyszehradzkiej (GW). Okresowym spotkaniom szefów służb granicznych GW towarzyszy wymiana informacji dot. rozwoju służb granicznych i sytuacji migracyjnej w poszczególnych krajach, a także wymiana poglądów dot.  kwestii aktualnych na forum UE. W ramach przewodnictwa Polski w Grupie Wyszehradzkiej (lipiec 2012 - czerwiec 2013) Straż Graniczna zorganizowała spotkanie na szczeblu kierowniczym i planuje spotkanie eksperckie poświęcone najnowszym trendom w zakresie fałszerstw dokumentów podróży.

Międzynarodowa Konferencja Policji Granicznych – IBPC (International Border Police Conference) to platforma współpracy, obejmująca swoim zasięgiem państwa europejskie oraz wiele krajów spoza Europy, która pozwala na okresową wymianę doświadczeń, informacji i najlepszych praktyk podczas spotkań szefów służb i ekspertów w grupach tematycznych.

Sieć Narodowych Punktów Kontaktowych OBWE ds. Granic i Bezpieczeństwa służy rozwojowi współpracy eksperckiej krajów UE, Europy Wschodniej i Południowej, Azji Centralnej oraz USA i Kanady w kontroli granic w ramach spotkań, szkoleń i innych podejmowanych wspólnie przedsięwzięć.

 

do góry